Kısa giriş
Amerika Birleşik Devletleri'nin tarihi, Kuzey Amerika'daki İngiliz kolonilerinin zamanla bağımsız bir siyasi birlik kurmasıyla başlar. 1776 Bağımsızlık Bildirgesi, 1787 Anayasası ve 1789'daki federal devlet yapısı bu sürecin temel aşamalarıdır.
Öne çıkanlar
Yerli halklar önce gelmişti
ABD topraklarının tarihi Avrupa kolonilerinden çok önce yerli halklarla başlar.
Avrupa kolonileşmesi dönüm noktası oldu
16. ve 17. yüzyıllarda Avrupalı güçler Kuzey Amerika'da kalıcı yerleşimler kurmaya başladı.
13 koloni temeldir
Atlantik kıyısındaki 13 İngiliz kolonisi daha sonra ABD'nin kurucu çekirdeğini oluşturdu.
40 temel bilgi
Yerli halklar önce gelmişti
ABD topraklarının tarihi Avrupa kolonilerinden çok önce yerli halklarla başlar.
Avrupa kolonileşmesi dönüm noktası oldu
16. ve 17. yüzyıllarda Avrupalı güçler Kuzey Amerika'da kalıcı yerleşimler kurmaya başladı.
13 koloni temeldir
Atlantik kıyısındaki 13 İngiliz kolonisi daha sonra ABD'nin kurucu çekirdeğini oluşturdu.
Kolonilerde temsil tartışması büyüdü
Britanya'nın vergi politikalarına karşı kolonilerde tepkiler arttı.
Boston olayları gerginliği yükseltti
Boston Katliamı ve Boston Çay Partisi gibi olaylar İngiltere ile koloniler arasındaki kopuşu hızlandırdı.
Kıta Kongresi toplandı
Koloniler ortak tavır geliştirmek için Kıtasal Kongrelerde bir araya geldi.
Bağımsızlık Savaşı başladı
1775'te silahlı çatışmalarla Amerikan Bağımsızlık Savaşı başladı.
4 Temmuz 1776 kritik tarihtir
Bağımsızlık Bildirgesi 4 Temmuz 1776'da kabul edildi.
Jefferson metni şekillendirdi
Thomas Jefferson, Bağımsızlık Bildirgesi'nin ana yazarlarından biriydi.
Paris Antlaşması bağımsızlığı tanıdı
1783 Paris Antlaşması ile Britanya ABD'nin bağımsızlığını kabul etti.
Konfederasyon dönemi zayıftı
İlk yönetim modeli olan Konfederasyon Maddeleri merkezi devleti zayıf bıraktı.
1787 Anayasası kurucu metindir
ABD Anayasası 1787'de hazırlandı ve yeni federal sistemi kurdu.
1789 yeni devlet düzeni başladı
Anayasal sistemin işlemeye başlamasıyla modern federal ABD doğdu.
Haklar Bildirgesi eklendi
1791'de kabul edilen Haklar Bildirgesi bireysel özgürlükleri güvence altına aldı.
Federalistler ve karşıtları çekişti
Yeni devletin ne kadar merkezi olacağı üzerine büyük tartışmalar yaşandı.
Louisiana Satın Alması büyümeyi hızlandırdı
1803'te Fransa'dan alınan Louisiana toprakları ülkenin boyutunu büyüttü.
Batıya genişleme ideolojiye dönüştü
19. yüzyılda Manifest Destiny fikriyle batıya yayılma doğal hak gibi sunuldu.
1812 Savaşı ulusal özgüveni besledi
Britanya ile yapılan 1812 Savaşı genç cumhuriyetin direncini test etti.
Pazar ekonomisi ve sanayi büyüdü
19. yüzyılın ilk yarısında ülke giderek daha büyük bir piyasa ekonomisine dönüştü.
Kölelik temel kırılma konusudur
ABD'nin erken tarihindeki en büyük ahlaki ve siyasi çatışma kölelik meselesiydi.
Yerli halkların zorla göçü yaşandı
Indian Removal politikası gibi uygulamalar yerli toplumları kendi topraklarından sürdü.
Meksika-Amerika Savaşı toprakları büyüttü
1846-1848 savaşı sonrası ABD güneybatı yönünde büyük topraklar kazandı.
İç Savaşın kökeni uzun süreliydi
Kölelik, eyalet hakları ve federal birlik meselesi 1850'lerde patlama noktasına geldi.
Lincoln seçimi ayrılığı tetikledi
Abraham Lincoln'un 1860 seçimini kazanması birçok güney eyaletinin ayrılmasına yol açtı.
İç Savaş 1861-1865 arasında yaşandı
Amerikan İç Savaşı, kuzeyde Birlik ile güneyde Konfederasyon arasında gerçekleşti.
Kölelik kaldırıldı
1863 Özgürlük Bildirisi ve 1865 On Üçüncü Değişiklik ile kölelik hukuken sona erdi.
Reconstruction zorlu bir süreçti
İç Savaş sonrası Güney'in yeniden entegrasyonu ve özgürleştirilmiş insanların hakları tartışıldı.
Sanayi devi haline geldi
19. yüzyıl sonlarında ABD devasa bir sanayi ekonomisine dönüştü.
Göç dalgaları toplumu değiştirdi
Avrupa'dan gelen milyonlarca göçmen ABD'nin nüfusunu ve kültürünü dönüştürdü.
İspanya-Amerika Savaşı dış gücü artırdı
1898 savaşı ABD'nin denizaşırı etki alanını büyüttü.
I. Dünya Savaşı küresel rolün başlangıcıdır
ABD, I. Dünya Savaşı'na sonradan katıldı ama savaş sonu düzeninde ağırlık kazandı.
Büyük Buhran ülkeyi sarstı
1929 sonrası ekonomik çöküş ABD toplumunu derinden etkiledi.
II. Dünya Savaşı süper güce dönüştürdü
ABD, II. Dünya Savaşı sonunda ekonomik ve askeri bakımdan dev bir güç olarak çıktı.
Soğuk Savaş uzun bir çağdır
ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki rekabet 20. yüzyılın ikinci yarısını belirledi.
Sivil haklar hareketi eşik noktası oldu
20. yüzyıl ortasında siyah yurttaşların eşit hak mücadelesi büyük değişimler yarattı.
Refah ve tüketim toplumu büyüdü
Savaş sonrası yıllardaki ekonomik büyüme geniş bir orta sınıf oluşturdu.
Vietnam ve güven krizi yaşandı
Vietnam Savaşı ve Watergate gibi olaylar devlete duyulan güveni zedeledi.
Sovyetlerin çöküşüyle tek kutuplu an yaşandı
1991 sonrasında ABD bir süre için rakipsiz küresel güç gibi göründü.
11 Eylül sonrası yeni dönem açıldı
2001 saldırıları ABD'nin güvenlik anlayışını ve dış politikasını derinden değiştirdi.
Modern ABD çok katmanlı bir güç hikayesidir
Bugünkü ABD, anayasal cumhuriyet, göç toplumu, ekonomik dev ve askeri güç kimliklerini aynı anda taşır.