Kısa özet
Eserlerin saraylardan çıkıp halka karışması ve müzeciliğin bir bilim dalına dönüşmesi.
Zaman sırası
Ennigaldi-Nanna Müzesi
Babil Prensesi Ennigaldi, Ur şehrinde Mezopotamya eserlerini etiketleyerek sergiledi.
Neden önemli? Bilinen ilk müze girişimi kabul edilir.
İskenderiye Mouseion'u
Ptolemaios hanedanı tarafından kurulan; kütüphanesi, rasathanesi ve botanik bahçesi olan "İlham Perileri Tapınağı" (Museum kelimesinin kökeni).
Neden önemli? Ptolemaios hanedanı tarafından kurulan; kütüphanesi, rasathanesi ve botanik bahçesi olan "İlham Perileri Tapınağı" (Museum kelimesinin kökeni).
Roma Halka Açık Koleksiyonları
Roma imparatorları, fethedilen topraklardan getirilen heykelleri meydanlarda ve hamamlarda halka sergilemeye başladı.
Neden önemli? Roma imparatorları, fethedilen topraklardan getirilen heykelleri meydanlarda ve hamamlarda halka sergilemeye başladı.
Kilise Hazine Odaları
Kutsal emanetlerin (rölikler) altın ve mücevherlerle süslenerek katedrallerde sergilenmesi, halkın ziyaretine açık ilk dini koleksiyonlar oldu.
Neden önemli? Kutsal emanetlerin (rölikler) altın ve mücevherlerle süslenerek katedrallerde sergilenmesi, halkın ziyaretine açık ilk dini koleksiyonlar oldu.
Medici Ailesi Etkisi
Floransa'nın güçlü ailesi Mediciler, devasa sanat koleksiyonlarını bilim insanları ve sanatçıların incelemesine açtı.
Neden önemli? Floransa'nın güçlü ailesi Mediciler, devasa sanat koleksiyonlarını bilim insanları ve sanatçıların incelemesine açtı.
Capitoline Müzeleri
Papa IV.
Neden önemli? Sixtus, bronz heykellerden oluşan bir koleksiyonu Roma halkına bağışladı. Dünyanın en eski halka açık sanat müzelerinden biri doğdu.
Wunderkammer (Nadire Kabineleri)
Soyluların timsah dondurmaları, tuhaf taşlar ve eski sikkeleri bir arada sergiledikleri "Merak Odaları" moda oldu.
Neden önemli? Soyluların timsah dondurmaları, tuhaf taşlar ve eski sikkeleri bir arada sergiledikleri "Merak Odaları" moda oldu.
Ashmolean Müzesi
Elias Ashmole'un koleksiyonunu Oxford Üniversitesi'ne bağışlamasıyla, dünyanın ilk üniversite müzesi İngiltere'de açıldı.
Neden önemli? Elias Ashmole'un koleksiyonunu Oxford Üniversitesi'ne bağışlamasıyla, dünyanın ilk üniversite müzesi İngiltere'de açıldı.
British Museum'un Kuruluşu
Doktor Hans Sloane'un on binlerce parçalık koleksiyonunu devlete bırakmasıyla ilk "Ulusal" kamu müzesi kuruldu.
Neden önemli? Doktor Hans Sloane'un on binlerce parçalık koleksiyonunu devlete bırakmasıyla ilk "Ulusal" kamu müzesi kuruldu.
Hermitage Müzesi'nin Temelleri
Rus Çariçesi Büyük Katerina, Kışlık Saray'da devasa bir sanat koleksiyonu oluşturarak Hermitage'ın temelini attı.
Neden önemli? Rus Çariçesi Büyük Katerina, Kışlık Saray'da devasa bir sanat koleksiyonu oluşturarak Hermitage'ın temelini attı.
Louvre'un Halka Açılması
Fransız Devrimi'nin ardından, kraliyet ailesinin özel sarayı olan Louvre, "Cumhuriyet'in Müzesi" olarak tüm vatandaşlara açıldı.
Neden önemli? Fransız Devrimi'nin ardından, kraliyet ailesinin özel sarayı olan Louvre, "Cumhuriyet'in Müzesi" olarak tüm vatandaşlara açıldı.
Smithsonian Enstitüsü
Amerikalıların hiç görmediği İngiliz bilim insanı James Smithson'ın mirasıyla "bilginin artırılması ve yayılması" amacıyla Washington'da kuruldu.
Neden önemli? Amerikalıların hiç görmediği İngiliz bilim insanı James Smithson'ın mirasıyla "bilginin artırılması ve yayılması" amacıyla Washington'da kuruldu.
Victoria ve Albert Müzesi (V&A)
1851 Büyük Sergisi'nin ardından Londra'da uygulamalı sanatlar ve tasarım odaklı ilk büyük müze açıldı.
Neden önemli? 1851 Büyük Sergisi'nin ardından Londra'da uygulamalı sanatlar ve tasarım odaklı ilk büyük müze açıldı.
Amerikan Doğa Tarihi Müzesi
New York'ta kurulan müze, devasa dinozor iskeletleri ve dioramalar ile doğa bilimleri müzeciliğinde standartları belirledi.
Neden önemli? New York'ta kurulan müze, devasa dinozor iskeletleri ve dioramalar ile doğa bilimleri müzeciliğinde standartları belirledi.
Metropolitan Sanat Müzesi (MET)
Amerikalı iş insanları ve sanatçılar tarafından, Avrupa'ya rakip bir sanat merkezi yaratmak için New York'ta kuruldu.
Neden önemli? Amerikalı iş insanları ve sanatçılar tarafından, Avrupa'ya rakip bir sanat merkezi yaratmak için New York'ta kuruldu.
Londra Doğa Tarihi Müzesi
British Museum'un doğa koleksiyonları ayrılıp, katedrali andıran muhteşem yeni binasına taşındı.
Neden önemli? British Museum'un doğa koleksiyonları ayrılıp, katedrali andıran muhteşem yeni binasına taşındı.
Skansen Açık Hava Müzesi
İsveç'te kurulan müze, tarihi binaların ve yaşam tarzlarının sergilendiği ilk açık hava müzesi oldu (Etnografik müzeciliğin öncüsü).
Neden önemli? İsveç'te kurulan müze, tarihi binaların ve yaşam tarzlarının sergilendiği ilk açık hava müzesi oldu (Etnografik müzeciliğin öncüsü).
MoMA'nın Kuruluşu
New York'ta Modern Sanat Müzesi açıldı.
Neden önemli? Tarihi eserler yerine, zamanının çağdaş eserlerine odaklanan ilk büyük kurum oldu.
"Beyaz Küp" Anlayışı
MoMA ile birlikte, duvarların bembeyaz olduğu, dikkati sadece esere çeken ve dış dünyadan soyutlanmış minimalist galeri tasarımı standartlaştı.
Neden önemli? MoMA ile birlikte, duvarların bembeyaz olduğu, dikkati sadece esere çeken ve dış dünyadan soyutlanmış minimalist galeri tasarımı standartlaştı.
ICOM'un Kuruluşu
Uluslararası Müzeler Konseyi kurularak, müzeciliğin küresel etik kuralları ve standartları belirlenmeye başlandı.
Neden önemli? Uluslararası Müzeler Konseyi kurularak, müzeciliğin küresel etik kuralları ve standartları belirlenmeye başlandı.
Guggenheim Müzesi (New York)
Frank Lloyd Wright'ın tasarladığı sarmal yapı, "müze binasının kendisinin bir sanat eseri olması" fikrinin doruk noktası oldu.
Neden önemli? Frank Lloyd Wright'ın tasarladığı sarmal yapı, "müze binasının kendisinin bir sanat eseri olması" fikrinin doruk noktası oldu.
Ekomüze Kavramı
Fransa'da doğan bu konseptle müzeler binalardan çıkıp, yerel halkın kendi kültürünü yerinde sergilediği yaşayan mekanlara dönüştü.
Neden önemli? Fransa'da doğan bu konseptle müzeler binalardan çıkıp, yerel halkın kendi kültürünü yerinde sergilediği yaşayan mekanlara dönüştü.
Centre Pompidou
Paris'te boruları ve havalandırma sistemleri dışarıda bırakılan "tersyüz edilmiş" bu bina, mimari tabuları yıkarak modern bir kültür merkezi oldu.
Neden önemli? Paris'te boruları ve havalandırma sistemleri dışarıda bırakılan "tersyüz edilmiş" bu bina, mimari tabuları yıkarak modern bir kültür merkezi oldu.
Guggenheim Bilbao
Frank Gehry'nin tasarladığı bu ikonik bina, sanayi çöküşü yaşayan bir İspanyol şehrini küresel bir turizm merkezine çevirdi (Bilbao Etkisi).
Neden önemli? Frank Gehry'nin tasarladığı bu ikonik bina, sanayi çöküşü yaşayan bir İspanyol şehrini küresel bir turizm merkezine çevirdi (Bilbao Etkisi).
Deneyimsel Müzecilik
Cam vitrinlerin ardındaki objelere bakma dönemi yerini; dokunulabilen, duyulan ve içine girilebilen interaktif sergilere bıraktı.
Neden önemli? Cam vitrinlerin ardındaki objelere bakma dönemi yerini; dokunulabilen, duyulan ve içine girilebilen interaktif sergilere bıraktı.
Dijital Arşiv Devrimi
Büyük müzeler, eserlerinin yüksek çözünürlüklü kopyalarını internette açık erişime açarak müzeyi sınırların ötesine taşıdı.
Neden önemli? Büyük müzeler, eserlerinin yüksek çözünürlüklü kopyalarını internette açık erişime açarak müzeyi sınırların ötesine taşıdı.
Sömürgecilik ve İade (Restitüsyon) Raporu
Fransa, Afrika'dan kolonizasyon döneminde yağmalanan sanat eserlerinin anavatanlarına iade edilmesi gerektiğine dair tarihi raporu yayınladı.
Neden önemli? Fransa, Afrika'dan kolonizasyon döneminde yağmalanan sanat eserlerinin anavatanlarına iade edilmesi gerektiğine dair tarihi raporu yayınladı.
Pandemi ve Sanal Müzeler
Covid-19 nedeniyle kapanan müzeler, 3D turlar, VR (Sanal Gerçeklik) sergileri ve online küratörlük ile tamamen dijitalleşmeyi test etti.
Neden önemli? Covid-19 nedeniyle kapanan müzeler, 3D turlar, VR (Sanal Gerçeklik) sergileri ve online küratörlük ile tamamen dijitalleşmeyi test etti.
Sürükleyici Dijital Sanat (Atelier des Lumières / teamLab)
Fiziksel eser yerine, dev ekranlarda ışık ve sesle yaratılan Van Gogh veya dijital doğa sergileri tüm dünyada gişe rekorları kırdı.
Neden önemli? Fiziksel eser yerine, dev ekranlarda ışık ve sesle yaratılan Van Gogh veya dijital doğa sergileri tüm dünyada gişe rekorları kırdı.
ICOM'un Yeni Müze Tanımı
Müzelerin tanımı güncellenerek; "kapsayıcı, erişilebilir, sürdürülebilirlik odaklı ve toplumların çeşitliliğini yansıtan" kurumlar oldukları vurgulandı.
Neden önemli? Müzelerin tanımı güncellenerek; "kapsayıcı, erişilebilir, sürdürülebilirlik odaklı ve toplumların çeşitliliğini yansıtan" kurumlar oldukları vurgulandı.
Dönüm noktaları
- Merak Odaları (Wunderkammer) — Rönesans döneminde soyluların doğa tarihi kalıntıları, sanat eserleri ve tuhaf nesneleri bir arada sergilediği karmakarışık odalar, müzelerin ilk taslağı oldu.
- Kamusallaşma ve Devrim — 18. yüzyılda British Museum'un kuruluşu ve Fransız Devrimi sonrası Louvre'un halka açılmasıyla sanat "ayrıcalık" olmaktan çıktı.
- Modernizm ve Mimari Güç — 20. yüzyılda MoMA ile duvarlar beyaza büründü, ardından Guggenheim ve Pompidou gibi yapılarla "müzenin binası" eser kadar önemli hale geldi.