Kısa özet
New Amsterdam'dan Milyarderler Sokağı'na dikey büyümenin tarihsel haritası.
Zaman sırası
New Amsterdam Kuruldu
Hollandalı yerleşimciler Manhattan'ın güneyine ilk mütevazı ahşap binaları inşa etti.
Neden önemli? Hollandalı yerleşimciler Manhattan'ın güneyine ilk mütevazı ahşap binaları inşa etti.
Wall Street'in Duvarı
Şehri Kızılderililerden ve İngilizlerden korumak için bugün Wall Street olan yere ahşap bir duvar örüldü.
Neden önemli? Şehri Kızılderililerden ve İngilizlerden korumak için bugün Wall Street olan yere ahşap bir duvar örüldü.
St. Paul's Şapeli
Bugün Manhattan'da hala ayakta kalan en eski bina inşa edildi.
Neden önemli? Bugün Manhattan'da hala ayakta kalan en eski bina inşa edildi.
Federal Hall
ABD'nin ilk başkenti New York iken, George Washington'un yemin ettiği bu bina şehrin yönetim merkezi oldu.
Neden önemli? ABD'nin ilk başkenti New York iken, George Washington'un yemin ettiği bu bina şehrin yönetim merkezi oldu.
Grid (Izgara) Planı
Manhattan'ı dik kesişen cadde ve sokaklara bölen plan onaylanarak gelecekteki dikey büyümenin zemin parselleri belirlendi.
Neden önemli? Manhattan'ı dik kesişen cadde ve sokaklara bölen plan onaylanarak gelecekteki dikey büyümenin zemin parselleri belirlendi.
Trinity Kilisesi
Gotik tarzda inşa edilen kilise, 86 metrelik kulesiyle neredeyse 50 yıl boyunca şehrin en yüksek yapısı olarak kaldı.
Neden önemli? Gotik tarzda inşa edilen kilise, 86 metrelik kulesiyle neredeyse 50 yıl boyunca şehrin en yüksek yapısı olarak kaldı.
Elisha Otis ve Asansör
Güvenli yolcu asansörünün icadı, binaların 5-6 katın ötesine çıkabilmesinin önünü açtı.
Neden önemli? Güvenli yolcu asansörünün icadı, binaların 5-6 katın ötesine çıkabilmesinin önünü açtı.
Central Park'ın İnşası
Şehrin ortasında devasa bir yeşil alan bırakılarak, etrafındaki gayrimenkullerin değeri ve mimari kalitesi şekillendirildi.
Neden önemli? Şehrin ortasında devasa bir yeşil alan bırakılarak, etrafındaki gayrimenkullerin değeri ve mimari kalitesi şekillendirildi.
St. Patrick Katedrali
Beşinci Cadde üzerinde yükselen muazzam Neo-Gotik yapı, Katolik göçmenlerin gücünü simgeledi.
Neden önemli? Beşinci Cadde üzerinde yükselen muazzam Neo-Gotik yapı, Katolik göçmenlerin gücünü simgeledi.
Brooklyn Köprüsü
Dünyanın ilk çelik halatlı asma köprüsü, New York silüetinin en kritik mühendislik harikalarından biri oldu.
Neden önemli? Dünyanın ilk çelik halatlı asma köprüsü, New York silüetinin en kritik mühendislik harikalarından biri oldu.
The Dakota
Şehrin kuzeybatısında inşa edilen ilk lüks apartman, zenginlerin müstakil evlerden apartmanlara geçişini başlattı.
Neden önemli? Şehrin kuzeybatısında inşa edilen ilk lüks apartman, zenginlerin müstakil evlerden apartmanlara geçişini başlattı.
Özgürlük Heykeli
Fransa'nın hediyesi olan devasa bakır heykel, New York limanının ve binalara gelen göçmenlerin ilk gördüğü simge oldu.
Neden önemli? Fransa'nın hediyesi olan devasa bakır heykel, New York limanının ve binalara gelen göçmenlerin ilk gördüğü simge oldu.
New York World Binası
106 metre yüksekliğiyle Trinity Kilisesi'ni geçerek "şehrin en yüksek yapısı" unvanını dinden alıp basına/ticarete verdi.
Neden önemli? 106 metre yüksekliğiyle Trinity Kilisesi'ni geçerek "şehrin en yüksek yapısı" unvanını dinden alıp basına/ticarete verdi.
Flatiron Binası (Ütü Binası)
Çelik iskelet teknolojisiyle üçgen bir parsele inşa edilen ikonik bina, Manhattan'ın en ünlü yapılarından biri oldu.
Neden önemli? Çelik iskelet teknolojisiyle üçgen bir parsele inşa edilen ikonik bina, Manhattan'ın en ünlü yapılarından biri oldu.
Singer Binası
187 metrelik yüksekliğiyle ilk modern gökdelenlerden biri sayıldı (1968'de yıkıldığında yıkılan en yüksek bina rekorunu kırdı).
Neden önemli? 187 metrelik yüksekliğiyle ilk modern gökdelenlerden biri sayıldı (1968'de yıkıldığında yıkılan en yüksek bina rekorunu kırdı).
New York Halk Kütüphanesi
Beaux-Arts mimarisinin mermer başyapıtı, şehrin kültürel anıtsallığını pekiştirdi.
Neden önemli? Beaux-Arts mimarisinin mermer başyapıtı, şehrin kültürel anıtsallığını pekiştirdi.
Grand Central Terminali
Dünyanın en büyük tren istasyonu, devasa pencereleri ve tavan freskleriyle bir mühendislik ve sanat harikası olarak açıldı.
Neden önemli? Dünyanın en büyük tren istasyonu, devasa pencereleri ve tavan freskleriyle bir mühendislik ve sanat harikası olarak açıldı.
Woolworth Binası
"Ticaretin Katedrali" olarak adlandırılan Gotik süslemeli gökdelen, uzun süre dünyanın en yüksek binası unvanını taşıdı.
Neden önemli? "Ticaretin Katedrali" olarak adlandırılan Gotik süslemeli gökdelen, uzun süre dünyanın en yüksek binası unvanını taşıdı.
İmar Yasası (Zoning Resolution)
Binaların gölgesini azaltmak için yukarı çıktıkça daralma zorunluluğu getirildi; bu da kademeli New York silüetini yarattı.
Neden önemli? Binaların gölgesini azaltmak için yukarı çıktıkça daralma zorunluluğu getirildi; bu da kademeli New York silüetini yarattı.
Büyük Buhran ve İnşaat Patlaması
Ekonomik çöküşe rağmen, önceden planlanan dev gökdelenlerin inşası hız kesmeden devam etti.
Neden önemli? Ekonomik çöküşe rağmen, önceden planlanan dev gökdelenlerin inşası hız kesmeden devam etti.
Chrysler Binası
Otomobil devinin yaptırdığı Art Deco başyapıtı, paslanmaz çelik sivri ucuyla dünyanın en güzel gökdelenlerinden biri kabul edildi.
Neden önemli? Otomobil devinin yaptırdığı Art Deco başyapıtı, paslanmaz çelik sivri ucuyla dünyanın en güzel gökdelenlerinden biri kabul edildi.
Empire State Binası
Sadece 1 yıl 45 günde tamamlanan 102 katlı bina, tam 40 yıl boyunca dünyanın en yüksek binası olarak kaldı.
Neden önemli? Sadece 1 yıl 45 günde tamamlanan 102 katlı bina, tam 40 yıl boyunca dünyanın en yüksek binası olarak kaldı.
Rockefeller Center
19 binadan oluşan bu devasa kompleks, şehrin içinde yeni bir şehir yaratan ilk çoklu bina projesi oldu.
Neden önemli? 19 binadan oluşan bu devasa kompleks, şehrin içinde yeni bir şehir yaratan ilk çoklu bina projesi oldu.
Birleşmiş Milletler Genel Merkezi
Cam giydirme cephesiyle Uluslararası Üslup'un (International Style) ilk büyük örneklerinden biri olarak tasarlandı.
Neden önemli? Cam giydirme cephesiyle Uluslararası Üslup'un (International Style) ilk büyük örneklerinden biri olarak tasarlandı.
Seagram Binası
Mies van der Rohe tasarımı bina, önündeki boş meydanı (plaza) ve bronz dış cephesiyle modern ofis binalarının standartlarını değiştirdi.
Neden önemli? Mies van der Rohe tasarımı bina, önündeki boş meydanı (plaza) ve bronz dış cephesiyle modern ofis binalarının standartlarını değiştirdi.
Solomon R. Guggenheim Müzesi
Frank Lloyd Wright'ın tasarladığı sarmal beton bina, New York'un düz hatlarına meydan okuyan bir sanat eseri oldu.
Neden önemli? Frank Lloyd Wright'ın tasarladığı sarmal beton bina, New York'un düz hatlarına meydan okuyan bir sanat eseri oldu.
TWA Uçuş Merkezi
JFK Havalimanı'nda devasa bir kuşu andıran fütüristik beton yapı, jet çağının mimari sembolü oldu.
Neden önemli? JFK Havalimanı'nda devasa bir kuşu andıran fütüristik beton yapı, jet çağının mimari sembolü oldu.
MetLife (Pan Am) Binası
Grand Central'ın hemen arkasına devasa bir beton kütle olarak dikilen bina, yoğun eleştiriler aldı.
Neden önemli? Grand Central'ın hemen arkasına devasa bir beton kütle olarak dikilen bina, yoğun eleştiriler aldı.
Anıtları Koruma Yasası (Landmarks Law)
Tarihi Penn İstasyonu'nun acımasızca yıkılması üzerine halk isyan etti ve tarihi binaları yıkımdan koruyan komisyon kuruldu.
Neden önemli? Tarihi Penn İstasyonu'nun acımasızca yıkılması üzerine halk isyan etti ve tarihi binaları yıkımdan koruyan komisyon kuruldu.
İkiz Kuleler (World Trade Center)
110 katlı devasa prizma kuleler, New York silüetinin en baskın unsuru haline geldi.
Neden önemli? 110 katlı devasa prizma kuleler, New York silüetinin en baskın unsuru haline geldi.
Citigroup Center
Altındaki bir kilise yüzünden devasa ayaklar üzerinde duracak şekilde inşa edilen bina, gizli bir mühendislik krizine sahne oldu.
Neden önemli? Altındaki bir kilise yüzünden devasa ayaklar üzerinde duracak şekilde inşa edilen bina, gizli bir mühendislik krizine sahne oldu.
Trump Tower
Beşinci Cadde'de siyah cam ve altın detaylarla inşa edilen bina, 80'lerin şatafatlı lüks anlayışını simgeledi.
Neden önemli? Beşinci Cadde'de siyah cam ve altın detaylarla inşa edilen bina, 80'lerin şatafatlı lüks anlayışını simgeledi.
Times Meydanı Dönüşümü
Suç merkezi olan meydan, neon ışıklı devasa dijital ekranların kapladığı binalarla güvenli bir turizm merkezine dönüştü.
Neden önemli? Suç merkezi olan meydan, neon ışıklı devasa dijital ekranların kapladığı binalarla güvenli bir turizm merkezine dönüştü.
11 Eylül Saldırıları
İkiz Kuleler'in yıkılmasıyla New York silüeti kalıcı olarak ve trajik biçimde değişti.
Neden önemli? İkiz Kuleler'in yıkılmasıyla New York silüeti kalıcı olarak ve trajik biçimde değişti.
Time Warner Center
İkiz kulelerin yıkılışından sonra inşa edilen ilk büyük kompleks, Central Park'ın köşesinde şehre yeni bir moral kaynağı oldu.
Neden önemli? İkiz kulelerin yıkılışından sonra inşa edilen ilk büyük kompleks, Central Park'ın köşesinde şehre yeni bir moral kaynağı oldu.
Hearst Kulesi
Norman Foster tasarımı üçgen çelik ağlarla örülü kule, şehrin ilk tam çevre dostu (yeşil) gökdeleni oldu.
Neden önemli? Norman Foster tasarımı üçgen çelik ağlarla örülü kule, şehrin ilk tam çevre dostu (yeşil) gökdeleni oldu.
One World Trade Center (Özgürlük Kulesi)
İkiz kulelerin yerine inşa edilen 1776 fit (541 m) uzunluğundaki bina, yaraları saran bir simge olarak açıldı.
Neden önemli? İkiz kulelerin yerine inşa edilen 1776 fit (541 m) uzunluğundaki bina, yaraları saran bir simge olarak açıldı.
432 Park Avenue
Milyarderler Sokağı'nda yükselen inanılmaz ince (kalem kule) ve aşırı yüksek binaların ilk büyük örneği oldu.
Neden önemli? Milyarderler Sokağı'nda yükselen inanılmaz ince (kalem kule) ve aşırı yüksek binaların ilk büyük örneği oldu.
Hudson Yards ve The Vessel
Şehrin batı yakasında, tren rayları üzerine inşa edilen ABD tarihinin en büyük özel gayrimenkul projesi tamamlandı.
Neden önemli? Şehrin batı yakasında, tren rayları üzerine inşa edilen ABD tarihinin en büyük özel gayrimenkul projesi tamamlandı.
Steinway Tower
Dünyanın "en ince gökdeleni" unvanıyla inşa edilen ultra lüks kule, mühendisliğin sınırlarını bir kez daha zorladı.
Neden önemli? Dünyanın "en ince gökdeleni" unvanıyla inşa edilen ultra lüks kule, mühendisliğin sınırlarını bir kez daha zorladı.
Dönüm noktaları
- Asansör ve Çelik Devrimi — 19. yüzyılın sonlarında güvenli yolcu asansörünün ve dayanıklı çelik iskeletin kullanılması, binaların 10 kat sınırını aşmasını sağladı.
- 1916 İmar Yasası — Binaların sokakları karanlığa gömmesini engellemek için çıkarılan yasa, binaların yukarı çıktıkça daralmasını sağlayarak ünlü "düğün pastası" görünümünü yarattı.
- Art Deco'nun Altın Çağı — 1920'lerde ve 30'larda Empire State ve Chrysler gibi binalar, sivri uçları ve geometrik süslemeleriyle New York kimliğini kalıcı olarak oluşturdu.